|
بازگشت به صفحه
گیاهان دارویی
●
ریواس
ریواس یا
ریباس یا ریواج یک گیاه علفی است که در فصل بهارو اوایل
تابستان میروید .به ساقه زیر زمینی این گیاه راوند
میگویند.
بهترین نوع ریواس آن است که از کشور چین می آورند و رنگ آن
قرمز است و میانه آن زرد رنگ است و به آن ریوند چینی
میگویند.
ترکیبات غذایی:
ریواس غنی از فیبر و ویتامین c بوده در آن
آب-پروتئین-قند-کربو هیدرات-کلسیم-ویتامین های A و B سدیم
و پتاسیم وجود دارد.
خواص دارویی:
طبیعت آن سرد است
مقوی ملین و کرم کش است
لوز المعده را وادار به ترشح انسولین کرده و قند خون را کم
میکند
برای رفع جوش بدن مفید است
برای بی اشتهایی-درد معده و بیماری های کبدی نافع است
باعث تقویت معده و روده شده و تنظیم کننده ترشحات و حرکات
معده است
سستی و خماری را بر طرف میکند و مسرت بخش است
برای امراض وبایی و اسهال مفید است
خون را تصفیه میکند
چکاندن آب تازه ریواس در چشم سبب تقویت بینایی واز بین
رفتن لکه های سفید چشم میگردد
ترکیب ریواس با آبلیمو و مالیدن آن به صورت باعث از بین
رفتن جوش و لک میشود
برای تقویت موی سر نافع است
اگر با حنا مخلوط شود رنگ مو را شرابی میکند
منبع:
www.parsiteb.com
● رزماری
رزماری، برگ
و سرشاخههای گلدار خشک شدۀ گیاه Rosmarinus officinalis
از خانوادۀ نعناعیان (Lamiaceae) است که حداقل دارای 1
درصد (حجم/وزن) روغن فرار میباشد (1و2).
نام های گیاه:
لاتین: Rosmarinus officinalis
فارسی: رزماری، رومارن
عربی: اکلیل الجبل، حصالبان، حصالبان اکسیر
انگلیسی: Rosemary, Common Rosemary, Moorwort, Herb of
memory
آلمانی: Echter Rosmarin, Anthoskraut, krankrautblatter,
kranzenkrautblatter
فرانسه: Romarin, Rose marine, Herbe aux couronnes,
Feuilles de Rosmarin
ریخت شناسی: گیاه معطر بوتهای و پایا، با شاخههای
بالارونده، که ارتفاع آن به 2 متر میرسد. برگها باریک با
انتهائی بدون نوک و سوزنیشکل (نازک)، گلها به رنگ سبز
تیره و به ندرت صورتی یا سفیدرنگ میباشد (6و5).
اندام داروئی: برگ و سرشاخههای گلدار گیاه، اندام داروئی
رزماری را تشکیل میدهد (1و2).
زمان جمعآوری: برگ و سرشاخههای گلدار گیاه رزماری هنگام
شروع باز شدن گلها و در فصول بهار و تابستان جمعآوری
میگردد (7).
دامنۀ انتشار: پرورش گیاه رزماری در بیشتر نواحی ایران
معمول میباشد (1). پرورشدهندگان عمدۀ گیاه رزماری را در
دنیا کشورهای شمال آفریقا خصوصاً مراکش و تونس و کشورهای
جنوب اروپا خصوصاً اسپانیا، فرانسه، ایتالیا، یوگسلاوی و
آمریکا تشکیل میدهند.
مواد متشکله: مادۀ متشکلۀ اصلی برگ و سرشاخههای گیاه
رزماری را روغن فرار تشکیل میدهد فارماکوپۀ گیاهی
بریتانیا میزان روغن فرار رزماری را 1% حجم در وزن ذکر
کرده است، ولی میزان روغن فرار این گیاه در نقاط مختلف
دنیا بین 5/0 تا 5/2 درصد گزارش شده است (2و8).
عمدهترین ترکیبات موجود در روغن فرار گیاه را 1و8 ـ
سینئول (1,8 - cineol)، بورنئول (Borneol)، کامفر
(Campher)، بورنیل استات (Bornyl acetate)، آلفاپینن (α -
pinene) و –B پینن تشکیل میدهند که بسته به شرایط
جغرافیائی محل کشت گیاه، میزان و درصد هریک از این مواد
متغیر میباشد (2و8).
سایر ترکیبات طبیعی موجود در برگ و سرشاخههای گلدار
رزماری شامل این دستهها میشود:
فلاونوئیدها مانند جنکوانین (Genkwanin) و لوتئولین
(Luteolin)، اسیدهای فنلی مانند اسید رزمارینیک
(Rosmarinic acid)، دیترپنها، تریترپنها، تاننها،
مواد تلخ، رزین، ساپونین، پروتئین، چربی، کربوهیدرات،
فیبر، برخی املاح و ویتامینها.
موارد استعمال: از رزماری به صورت خوراکی در درمان اضطراب،
سردرد، میگرن، فشار خون، نفخ و بیاشتهائی و به صورت موضعی
بعنوان مسکن موضعی در درمان دردهای عضلانی و بیماریهای
روماتیسمی استفاده میشود. همچنین بعلت عطر و طعم مناسب در
صنایع آرایشی ـ بهداشتی مورد استفاده قرار میگیرد (2و9).
روغن رزماری یک روغن محرک است و از نظر رایحه و اثر، گرم و
نافذ میباشد. اثر محرک رزماری روی سیستم اعصاب مرکزی
بسیار برجسته است. مصرف رزماری چون موجب سهولت ترشح و دفع
صفرا میشود از این جهت از آن در بیماریهای یرقان و
نارسائی اعمال کبد استفاده بعمل میآورند. مصرف رومارن در
موارد ضعف عمومی، خستگی مفرط و بیحالی بیمار در دوران
نقاهت مفید تشخیص داده شده است.
عوارض جانبی: مصرف داروئی موضعی گیاه و یا کاربرد
فرآوردههای آرایشی ـ بهداشتی حاوی رزماری در برخی از
افراد حساس، گهگاه ایجاد قرمزی پوست، درماتیت، حساسیت
پوستی و حساسیت به نور ایجاد میکند (11و10).
موارد احتیاط: رزماری در دوران بارداری، شیردهی و در
بیماران صرعی و فشار خون بالا بهتر است بکار نرود (2و11).
روغن رزماری دارای 20ـ10 درصد کافور میباشد که اگر به
مقدار زیاد مصرف شود میتواند موجب تشنجات صرعمانند شود.
موارد استعمال در پزشکی گذشته: در طب گذشته از رزماری به
صورت خوراکی بعنوان مدر و ضدنفخ و به صورت موضعی بعنوان ضد
التهاب و ضد درد استفاده میکردهاند (1).
طی صدها سال از رزماری در مراقبت از پوست و مو استفاده شده
و یکی از اجزاء ادکلن real و جزء اصلی آب تقطیری تهیهشده
از الکل رقیق و گلهای رزماری است که نوعی مخلوط قابض گیاهی
در حامل سرکۀ سیب میباشد و به پاکسازی، تقویت و سمزدائی
پوست بویژه پوستهای چرب و مستعد آکنه کمک نموده و به
داشتن اثرات فوقالعاده در ایجاد جوانی مشهور است. رزماری
برای آبکشی موهای تیره و مالشدادن پوست سر مورد استفاده
قرار میگیرد که برای تأمین سلامت موها و جلوگیری از ریزش
بیش از حد آنها بویژه متعاقب بیماریها واقعاً ارزشمند است.
رزماری به برگرداندن رنگ به موهای خاکستری و حتی درمان
طاسی مشهور است.
آثار فارماکولوژیکی: آثار ضد میکروبی گیاه و روغن فرار
رزماری و تعدادی از مواد مؤثره این گیاه علیه میکروبهای
زیر تأیید گردیده است (11).
استافیلوکوکوس اورئوس، استافیلوکوکوس آلبوس، ویبریوکلرا،
اشرشیاکلی، لاکتوباسیلوس برویس، پسودوموناس فلورسنس،
رودوتورولا گلوتینیس، کورینه باکتریا.
آثار آنتیاکسیدانی فراکسیونهای مختلفی از گیاه رزماری
نیز در شرایط برونتنی و درونتنی بررسی و تأیید شده است.
در برخی از این موارد، آثار فوق با آثار آنتیاکسیدانهای
شناخته شدهای نظیر (Botylated Hydroxyanisole) BHA و
(Botylated Hydroxytoluene) BHT برابری مینماید (12و15).
روغن فرار رزماری اثر مشخصی بر روی عضلۀ صاف ایلئوم خوکچه
هندی دارد که این اثر مربوط به بورنئول موجود در روغن فرار
بوده که در شرایط آزمایشگاهی بعنوان یک آنتاگونیست
استیلکولین عمل مینماید. همچنین در مطالعۀ دیگری اثر
شلکنندگی روغن فرار رزماری بر روی اسفنکتر اودی (oddis
sphincter) خوکچۀ هندی که قبلاً با مورفین منقبض شده بخوبی
مشهود بوده است (13و11). آثار ضد التهاب، ضد کمپلمانی،
آنتیاکسیدانی و آنتیگونادوتروپیک اسید رزمارینیک که یکی
از مواد متشکلۀ اصلی گیاه رزماری میباشد نیز به اثبات
رسیده است (11و4).
بر اثر مصرف خوراکی و یا استنشاق روغن فرار گیاه رزماری در
موش، تحریک فعالیت لکوموتور دیده شده است که این اثر را به
1و8 ـ سینئول مربوط میدانند. اثر مهارکنندگی عصارۀ گیاه
رزماری علیه فعالیت آنزیم اوره آز و اثر فلاونوئید
دیوسمین موجود در رزماری در کاهش شکنندگی مویرگی از سایر
خصوصیات مهم فارماکولوژیک گیاه محسوب میشوند (11).
مــراجع:
1. زرگری ع. گیاهان داروئی. تهران، انتشارات دانشگاه، 1369
(ج 4): 6 ـ 71.
3. زاهدی.ا. واژهنامۀ گیاهی. تهران: انتشارات دانشگاه
1373 : 158.
4ـ مظفریان و.ا. فرهنگ نامهای گیاهان ایران. تهران: نشر
فرهنگ معاصر، 1375 : 158.
منبع:
www.parsiteb.com
بالای صفحه
◄
روناس
روناس
Madder
نام علمی Rubia Tinctorum
گياه شناسي
گياهي است كه به حالت خودرو در مناطق مديترانه ، در شمال
آفريقا و بعضي مناطق آسيا مي رويد . ساقه اين گياه پوشیده
از خارهاي ريز مي باشد و ارتفاع آن تا حدود دو متر مي رسد
.
روناس با استفاده از خارهاي ريزي كه دارد به ديوار و
درختان مي چسبد و بالا مي رود .
برگهاي آن بيضي ، نوك تيز و دراز مي باشد . گلهاي روناس
كوچك و به رنگ زرد مايل به سبز مي باشد . ميوه آن گشوتي و
به رنگ تيره است .
ريشه آن به نام روناس معروف است به رنگ قرمز تيره و به
صورت دراز ، باريك و استوانه اي مي باشد . داراي طعمي تلخ
و گس بوده و قسمت مهم اين گياه از نظر طبي محسوب مي شود .
از ريشه روناس در قديم براي رنگرزي پارچه و نخ استفاده مي
شده است .
خواص داروئي:
روناس از نظر طب قديم ايران گرم و خشك است .
1)باز كننده گرفتگي ها در بدن است
2)ادرار آور است و حبس البول را درمان مي كند .
3)براي معالجه بيماري فلج آنرا با عسل مخلوط كرده و به
بيمار بدهيد .
4)ترشح شير را زياد مي كند.
5)درد سياتيك را رفع مي كند.
6)يبوست هاي سخت را معالجه مي كند .
7)اشتها آور است.
8)قاعده آور است .
9)خارش پوست را برطرف مي كند بدين منظور مي توان از ضماد
استفاده كرد و يا اينكه جوشانده آنرا در وان حمام بريزيد و
مدتي در آن استراحت كنيد .
10)اوره خون را پائين مي آورد .
11)جوش خوردن استخوان شكسته را تسريع مي كند .
12)تورم را در بدن از بين مي برد .
13 از كمپرس جوشانده روناس براي رفع بيماريهاي پوستي
استفاده كنيد .
منبع:
www.parsiteb.com
بالای صفحه
◄
رازیانه
رازيانه
FENNEL
نام علمی Foeniculum vulgare
گياه شناسي
رازيانه گياهي است معطر ، علفي و دوساله كه ارتفاع آن تا 2
متر مي رسد ساقه آن داراي شيارهاي هم دريف و موازي مي باشد
برگهاي آن نازك و نخي مانند شوید است گلهاي رازيانه زرد و
بصورت خوشه در انتهاي ساقه ظاهر مي شود . ميوه رازيانه
كوچك و بطول حدود 8 ميليمتر و عرض 3 ميليمتر بوده و داراي
بوئي معطر و طعمي شيرين مي باشد .
رازيانه درمناطق مديترانه اي بخوبي رشد مي كند و در ايران
در مناطق شمالي كشور در دامنه هاي كوههاي البرز بطور خورد
مي رويد .
رازيانه از نظر طب قديم ايران گرم و خشک است . ريشه
رازيانه گرمتر از بقيه قسمت هاي گياه است .
1) رازيانه اثر زياد كنده شير را در زنان شير ده دارد و
بدين منظور مي توان از دم كرده رازيانه استفاده كرد .
2 )اشتها آور و مقوي است .
3)نفخ و گاز معده رااز بين مي بر د .
4)قاعده آور است .
5)برگهاي رازيانه ادرار آور است .
6)جوشانده ريشه رازيانه ملين مسهل است .
7)روغن تخم رازيانه كرم روده را از بين میبرد .
8)حالت تهوع رابر طرف مي كند .
9)براي برطرف كردن آُسم ، سرفه و تنگي نفس از دم كرده تخم
رازيانه بمقدر سه فنجان در روز استفاده كنيد .
10)براي رفع اسهال رازيانه را با زیره سبز به نسبت مساوي
دم كرده و به مريض بدهيد .
11)ميتوان از رازيانه داروي ضد نفخ بصورت زير تهيه كرد :
5 گرم پودر انيسون و 5 گرم پودر زيره كرمان ، 5 گرم پودر
تخم گشنيز و 5 گرم پودر رازيانه را با هم مخلوط كرده در يك
ليتر آب جوش بريزيد و آنرا بمدت 10 دقيقه دم كنيد سپس آنرا
صاف كرده و كم كم بنوشيد .
12)رازيانه بعلت داشتن هورمون زنانه رشد دخترها را جلو مي
اندازد .
13)رازيانه مغز را فعال مي كند .
14)ريشه رازيانه داراي كومارين Coumarin مي باشد . چون اين
ماده رقيق كننده خون است بنابراين آنهايي كه مبتلا به تصلب
شرائين يا انسداد رگها هسند مي توانند از جوشانده ريشه
رازيانه استفاده كنند .
15)دردهاي مفاصل را برطرف مي كند .
16)اشتها را زياد مي كند .
17)براي از بين بردن درد آرتروز روغن رازيانه را در محل
درد بماليد . به صورت خشک، دم کرده و جوشانده
منبع:
www.parsiteb.com
بالای صفحه
◄
ریحان:
رازيانه
FENNEL
نام علمی Foeniculum vulgare
گياه شناسي
رازيانه گياهي است معطر ، علفي و دوساله كه ارتفاع آن تا 2
متر مي رسد ساقه آن داراي شيارهاي هم دريف و موازي مي باشد
برگهاي آن نازك و نخي مانند شوید است گلهاي رازيانه زرد و
بصورت خوشه در انتهاي ساقه ظاهر مي شود . ميوه رازيانه
كوچك و بطول حدود 8 ميليمتر و عرض 3 ميليمتر بوده و داراي
بوئي معطر و طعمي شيرين مي باشد .
رازيانه درمناطق مديترانه اي بخوبي رشد مي كند و در ايران
در مناطق شمالي كشور در دامنه هاي كوههاي البرز بطور خورد
مي رويد .
رازيانه از نظر طب قديم ايران گرم و خشک است . ريشه
رازيانه گرمتر از بقيه قسمت هاي گياه است .
1) رازيانه اثر زياد كنده شير را در زنان شير ده دارد و
بدين منظور مي توان از دم كرده رازيانه استفاده كرد .
2 )اشتها آور و مقوي است .
3)نفخ و گاز معده رااز بين مي بر د .
4)قاعده آور است .
5)برگهاي رازيانه ادرار آور است .
6)جوشانده ريشه رازيانه ملين مسهل است .
7)روغن تخم رازيانه كرم روده را از بين میبرد .
8)حالت تهوع رابر طرف مي كند .
9)براي برطرف كردن آُسم ، سرفه و تنگي نفس از دم كرده تخم
رازيانه بمقدر سه فنجان در روز استفاده كنيد .
10)براي رفع اسهال رازيانه را با زیره سبز به نسبت مساوي
دم كرده و به مريض بدهيد .
11)ميتوان از رازيانه داروي ضد نفخ بصورت زير تهيه كرد :
5 گرم پودر انيسون و 5 گرم پودر زيره كرمان ، 5 گرم پودر
تخم گشنيز و 5 گرم پودر رازيانه را با هم مخلوط كرده در يك
ليتر آب جوش بريزيد و آنرا بمدت 10 دقيقه دم كنيد سپس آنرا
صاف كرده و كم كم بنوشيد .
12)رازيانه بعلت داشتن هورمون زنانه رشد دخترها را جلو مي
اندازد .
13)رازيانه مغز را فعال مي كند .
14)ريشه رازيانه داراي كومارين Coumarin مي باشد . چون اين
ماده رقيق كننده خون است بنابراين آنهايي كه مبتلا به تصلب
شرائين يا انسداد رگها هسند مي توانند از جوشانده ريشه
رازيانه استفاده كنند .
15)دردهاي مفاصل را برطرف مي كند .
16)اشتها را زياد مي كند .
17)براي از بين بردن درد آرتروز روغن رازيانه را در محل
درد بماليد . به صورت خشک، دم کرده و جوشانده
منبع:
www.parsiteb.com
بالای
صفحه
|
